Wat een monteur doet op een werkdag
De dag begint vaak bij de zaak of direct bij de klant, met een lijst werkorders op een tablet of telefoon. Een deel van het werk is gepland onderhoud: een ketel die een onderhoudsbeurt nodig heeft, een installatie die volgens schema gecontroleerd moet worden. Een ander deel komt binnen als storing en moet dezelfde dag nog worden opgelost, want een bedrijf zonder verwarming of een woning zonder warm water wacht niet.
Je leest technische gegevens, meet door met apparatuur, wisselt onderdelen en test of alles weer draait. Vaak moet je uitleggen wat er aan de hand was, want de klant wil weten waarom het misging en wat er is gedaan. Dat gesprek hoort bij het vak: een monteur die alleen sleutelt en niets vertelt, laat een klant achter met vragen.
- storingen opzoeken en verhelpen aan verwarming, water, ventilatie, elektra of koeling
- gepland onderhoud uitvoeren volgens schema
- installaties in bedrijf stellen en afstellen na oplevering
- metingen en bevindingen vastleggen in een werkorder
- de klant uitleggen wat er is gedaan en wat er nodig is
De richtingen binnen installatietechniek
Installatietechniek is geen één vak. De benamingen lopen uiteen en de dagelijkse praktijk verschilt per richting. Wie aan het werk gaat, kiest meestal een richting en groeit daarbinnen verder.
Het onderscheid tussen werktuigbouwkundig (W) en elektrotechnisch (E) komt veel terug in vacatures. Werktuigbouwkundig gaat over warmte, lucht, water en koeling. Elektrotechnisch gaat over stroom, verdeelkasten, bekabeling en besturing. Er zijn ook monteurs die beide doen, vooral bij kleinere bedrijven.
- installatiemonteur: aanleg en montage van installaties in nieuwbouw en verbouwing
- servicemonteur: onderhoud en storingen bij bestaande klanten, veel zelfstandig onderweg
- elektromonteur: elektrotechnische installaties, verdeelkasten en bekabeling
- hoofdmonteur: leiding aan een ploeg op een project, verdeelt werk en controleert kwaliteit
- koelmonteur: koelinstallaties en klimaat, vraagt specifieke certificering
- monteur klimaattechniek: ventilatie, luchtbehandeling en temperatuurregeling
Certificaten en opleiding: wat je echt nodig hebt
Voor de meeste monteursfuncties geldt een opleiding op mbo-niveau, vaak richting installatietechniek, elektrotechniek of werktuigbouwkunde. Maar in deze sector telt praktijkervaring zwaar. Wie jaren op de bouwplaats of in de techniek heeft gewerkt, komt vaak verder dan iemand met alleen een diploma.
Certificaten zijn wel een harde eis, en dat is een verschil met sommige andere technische vakken. Werk je aan koelinstallaties, dan heb je een wettelijk verplicht certificaat nodig. Werk je aan gasverbrandingsinstallaties, dan moet je erkend zijn. Zonder die papieren mag je het werk niet uitvoeren, hoe ervaren je ook bent.
De goede kant: installatiebedrijven betalen die certificaten vaak, en begeleiden je bij het halen. Vraag ernaar in een sollicitatiegesprek. Een werkgever die daar vaag over doet, is een werkgever waar je ontwikkeling blijft liggen.
- mbo installatietechniek, elektrotechniek of werktuigbouwkunde als basis
- VCA voor veilig werken op projecten en bedrijfsterreinen
- koeltechnisch certificaat is wettelijk verplicht voor werk aan koelinstallaties
- erkenning voor gasverbrandingsinstallaties
- NEN 3140 voor elektrotechnisch werk
Wat het werk vraagt van jou
Het vak draait om nauwkeurig werken en zelfstandig beslissen. Je staat alleen bij een klant en moet ter plekke beoordelen wat er speelt. Soms is een onderdeel niet op voorraad, is een leiding weggewerkt achter een wand, of blijkt de oorzaak ergens anders te zitten dan de melding suggereerde.
Daarnaast is het werk fysiek. Je werkt in kruipruimtes, op daken, in technische ruimtes en soms in de kou. Dat is onderdeel van het werk en geen bijzaak.
Wat het vak aantrekkelijk maakt: je ziet direct resultaat. Aan het einde van de dag werkt iets weer dat het niet deed. Voor mensen die liever met hun handen en hoofd tegelijk werken dan de hele dag achter een scherm zitten, is dat precies de reden om dit te doen.
- technisch inzicht: oorzaak en gevolg doorzien zonder alles te kunnen zien
- zelfstandig werken en beslissingen nemen bij de klant
- nauwkeurig werken, want fouten in installaties zijn duur en soms gevaarlijk
- communiceren met klanten die niet technisch zijn
- tegen fysiek werk kunnen, ook op lastige plekken
Werken in loondienst of als zzp'er
Veel monteurs werken in loondienst bij een installatiebedrijf. Je krijgt een bus, gereedschap, kleding en vaak een opleidingsbudget. De keerzijde is dat het bedrijf bepaalt waar je naartoe gaat en hoe de planning loopt.
Een groeiende groep monteurs werkt als zzp'er, rechtstreeks voor opdrachtgevers of via een detacheerder. Het voordeel is meer autonomie en een hoger uurtarief. Het nadeel is dat je zelf je administratie, verzekeringen, pensioen en ziekteperiode moet regelen, en dat je niet altijd werk hebt.
Beide routes zijn niet definitief. Wie begint als zzp'er kan later in loondienst gaan en andersom. Kijk bij de keuze naar wat je zekerheid waard vindt: een vast contract met vakantiegeld en doorbetaling bij ziekte, of meer vrijheid met meer eigen verantwoordelijkheid.
Doorgroeien: waar kun je naartoe?
Het vak biedt meer routes dan mensen vaak denken. De eerste stap is meestal van monteur naar hoofdmonteur of werkvoorbereider. Als hoofdmonteur geef je leiding aan een ploeg en ben je verantwoordelijk voor de voortgang. Als werkvoorbereider zit je meer aan de voorkant: tekeningen, materiaal en planning uitzoeken voordat de uitvoering begint.
Daarnaast zijn er routes naar servicecoördinator, calculator, projectleider of specialist. Specialisatie kan financieel aantrekkelijk zijn: een monteur met een zeldzame certificering, bijvoorbeeld in koeltechniek of complexe regeltechniek, is moeilijk te vervangen.
Wat het verschil maakt in die stappen is niet alleen vakkennis. Wie wil doorgroeien moet laten zien dat hij werk van anderen kan overzien en daarover kan communiceren. Dat is een ander soort vaardigheid dan een storing oplossen, en het is de moeite waard om daar vroeg op te letten.
- hoofdmonteur: leiding aan een ploeg op een project
- werkvoorbereider: tekeningen, materiaal en planning voorbereiden
- servicecoördinator: werkorders plannen en het serviceteam aansturen
- calculator: prijs en materiaal berekenen voor een installatie
- projectleider: het hele installatieproject aansturen
- specialist: verdiepen in koeltechniek, regeltechniek of duurzame installaties
Waarom installatietechniek een stabiele sector is
Er is al jaren meer vraag naar technisch personeel dan aanbod, en dat verandert niet snel. De installatiesector krijgt er tegelijk werk bij door de overgang naar warmtepompen, zonnepanelen, laadpunten en duurzame verwarming. Elke woning en elk bedrijfspand dat van het gas afgaat, vraagt om installatiewerk dat iemand moet uitvoeren en onderhouden.
Dat betekent niet dat het werk vanzelf komt. Kennis van nieuwere technieken, zoals warmtepompen en regeltechniek, maakt je beter inzetbaar dan iemand die alleen traditionele ketels kan onderhouden. Wie bereid is om bij te leren op dat gebied, heeft voor langere tijd werk.
Voor werkgevers die met dit tekort te maken hebben: werving in deze sector vraagt om meer dan een vacature plaatsen. Technisch personeel is vaak al in dienst en kijkt eerder naar werktijden, reisafstand, doorgroei en materieel dan naar een paar tientjes salarisverschil. Zie daarvoor ook ons artikel over personeel vinden.
Meer lezen over functies in deze sector? Bekijk dan ook wat een werkvoorbereider precies doet.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt het voor je zelfstandig als monteur werkt?
Dat hangt af van je vooropleiding en van de richting. Na een mbo-opleiding installatie- of elektrotechniek loop je meestal eerst een periode mee met een ervaren monteur. Veel bedrijven verwachten dat je na ongeveer een jaar zelfstandig een standaard storing of onderhoudsbeurt kunt uitvoeren. Voor specialistische richtingen zoals koeltechniek duurt het langer, vooral omdat je de certificering eerst moet halen.
Welke certificaten heb ik echt nodig als monteur?
VCA is bijna overal gevraagd voor werk op projecten en bedrijfsterreinen. Voor werk aan koelinstallaties is een koeltechnisch certificaat wettelijk verplicht. Werk je aan gasverbrandingsinstallaties, dan moet je erkend zijn. Voor elektrotechnisch werk wordt vaak NEN 3140 gevraagd. Je toekomstige werkgever betaalt deze certificaten meestal: vraag dat expliciet na in je sollicitatiegesprek.
Wat verdient een monteur in de installatietechniek?
Het salaris hangt af van je ervaring, certificaten, richting en of je in loondienst of als zzp'er werkt. Bijzondere certificeringen zoals koeltechniek of complexe regeltechniek leiden tot een hogere inschaling. Toeslagen voor storing- en weekenddiensten maken een merkbaar deel van het inkomen uit. Vraag bij een concrete vacature naar de volledige opbouw: basissalaris, toeslagen, dienstregeling en secundaire voorwaarden.
Wat is het verschil tussen een installatie- en een servicemonteur?
Een installatiemonteur werkt vooral aan aanleg en montage, meestal op nieuwbouwprojecten en verbouwingen waar een installatie wordt aangelegd. Een servicemonteur werkt aan bestaande installaties bij klanten: onderhoud, storingen en reparaties. Het servicewerk is zelfstandiger en je bent veel onderweg langs verschillende klanten. Het installatiewerk is meer projectmatig, met een vaste ploeg en een opleverdatum.
Kan ik als monteur doorgroeien naar een kantoorfunctie?
Ja, daar zijn meerdere routes voor. Werkvoorbereider en calculator zijn de meest voorkomende stappen: dan werk je aan tekeningen, materiaal en prijsberekening voordat het werk begint. Ook servicecoördinator en projectleider zijn mogelijk. Bij die stappen gaat het minder om sleutelen en meer om overzicht en communicatie. Wie de overstap overweegt, kan het beste eerst vragen om een project waar dat overzichtelijk te oefenen is.